بسیاری از پدیده ­های طبیعی (زلزله، شراره های خورشیدی و سیگنال­های الکتریکی مغز) همانند یک سامانۀ پیچیده عمل می کنند. روش­های زیادی برای تحلیل و بررسی سامانه های پیچیده معرفی شده­اند، از جمله این روش­ها می­توان به تحلیل سری های زمانی، نظریۀ آشوب، جبر خطی و شبکه های پیچیده اشاره کرد. در این مقاله برای بررسی رفتار شبکۀ زلزله های ایران از 12 ژوئن 1900 تا 12 دسامبر 2015 از روش شبکه های پیچیده استفاده شده است. منطقۀ جغرافیایی ایران را با دو روش هیلپیکس و مربعی تقسیم­بندی کردیم. در روش شبکه­بندی هیلپیکس، منطقۀ مورد مطالعه به سلول­های لوزی-کروی و در روش شبکه بندی مربعی به سلول­های مربعی تقسیم­بندی شده و در هر دو روش، سلول­های ایجاده عرض جغرافیایی و مساحت­های یکسانی دارند. برای ساخت شبکه، اگر زلزله­ای در داخل یک سلول اتفاق بیفتد، این سلول تبدیل به گره می­شود و دو گره برای دو رویداد متوالی با یک یال به هم متصل می شوند. توان هرست محاسبه شده در این کار یک همبستگی زمانی طولانی درسری­های زمانی زلزله را نشان می دهد. بنابراین، سامانۀ زلزله یک سیستم خود سازمانده است. در این مقاله ما نشان دادیم از بین پنج ایالت لرزه زمین ساختی مهم ایران ( البرز- آذربایجان، کپه داغ، ایران مرکزی و شرق ایران، زاگرس و مکران) قطب­های شبکۀ زلزله ایران در منطقۀ زاگرس قرار دارند که از نظر لرزه­ای بسیار فعال است. رفتار توانی تابع توزیع احتمال با شبکۀ ساخته شده با روش هیلپیکس، ویژگی­های رفتار بدون مقیاس را نسبت به شبکه­ای که بر اساس سلول­های مربعی ساخته شده است، بهتر نشان می دهد. ماهیت توانی ضریب خوشه­بندی میانگین با شبکه­های ساخته شده با دو روش نشان می­دهند که شبکۀ زلزله ایران بدون مقیاس و غیرتصادفی است. با مقایسۀ نتایج بین دو روش می­توان دید که روش شبکه­بندی هیلپیکس روش بهتری برای ساخت شبکۀ زلزله است.

ایران یکی از زلزله خیزترین کشورهای دنیا محسوب می شود و شهرهای آن بر اثر این پدیدة طبیعی آسیب های فراوانی دیده اند. استقرار ایران بر کمربند زلزله خیز آلپ-هیمالیا موجب شده است رخداد زمین لرزه به منزلة یکی از مخاطراتی مطرح شود که بیشترین آسیب را در کشور به وجود می آورد. شهر زرین شهر نیز با توجه به آیین نامة مقررات ساختمان 2800 ویرایش چهارم، شرایط زمین ساختی و وجود چهار گسل اصلی و یک گسل فرعی در اطراف آن به شعاع 50کیلومتری و ثبت لرزه ها در این منطقه در 39 سال اخیر از این قاعده مستثنی نیست. در فرایند تهیة نقشة پهنه بندی و شتاب افقی خطر در شهر زرین شهر به روش احتمالاتی از مدل CRISIS، یکی از نرم افزارهای بسیار قوی و با دقت زیاد، استفاده شده است؛ از این رو در این پژوهش سعی شده است مدل های نوین برنامه ریزی مانند مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) به کار گرفته شود. بررسی نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد عوامل مختلف بر آسیب پذیری و خسارات ناشی از زلزله تأثیرگذاری متفاوتی دارند؛ به طوری که تأثیر عوامل محیطی مانند فاصله از گسل، جنس خاک و درصد شیب بیشتر از سایر عوامل است. عوامل کالبدی فیزیکی نظیر قدمت ساختمان، تراکم جمعیت، تعداد طبقات ساختمان ها، جنس مصالح و کاربری اراضی در وقوع زلزله پس از عوامل طبیعی در سطح دوم تأثیرگذاری بیشتری دارند. در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی استفاده و پس از مشخص کردن معیارها، زیرمعیارها و گزینه ها در امر آسیب پذیری ناشی از زلزله و استفاده از نظر کارشناسان و اسناد موجود وزن های معیارها در نرم افزار Expert choice محاسبه شد. همچنین نقشه های مربوط با همپوشانی (Weighted sum) در نرم افزار Arc Gis گردآوری و ذخیره و مناطق آسیب پذیر شهر زرین شهر شناسایی و تحلیل شد. پس از تهیة نقشة پهنه بندی خطر و آسیب پذیری منطقه در نرم افزار Arc Gis با استفاده از حاصل ضرب (raster calculator) دو نقشة ایجادشده، نقشة نهایی ریسک شهر ترسیم و ریسک مناطق در پنج طبقه تحلیل شد. نتیجه حاکی است زرین شهر 30/4درصد ریسک بسیار کم، 27/23درصد ریسک متوسط و 47/3درصد ریسک بسیار زیاد دارد.

آیین نامه های لرزه ای، پیش گام در ارائه ضوابط لرزه ای در رفتار غیرخطی سازه ها هستند لیکن معمولا توجه کمتری به دو پدیده اصلی می شود. اول پدیده ضربه سازه های مجاور است که این پدیده می تواند عامل رفتارهای غیرخطی شدید باشد و آیین نامه ها معمولاً برای پیشگیری از اثرات آن بر سازه های مجاور، یک درز انقطاع بین دو سازه پیشنهاد می کنند اما در صورت نیاز به بررسی اثر ضربه ساختمان های مجاور با درز انقطاع پیشنهاد شده یا اجرا شده، پیشنهادی ارائه نشده است و دوم، اثرات توالی لرزه ای است. در این مقاله جهت بررسی ضربه ساختمان های خمشی فولادی مجاور یکدیگر در اثر زلزله های متوالی دور و نزدیک گسل از شش زوج قاب فولادی با ارتفاع های متفاوت، با و بدون اختلاف ارتفاع در طبقه همکف استفاده شده است. این قاب ها با استفاده از تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی تحت اثر 24 رکورد زلزلة متوالی حوزة دور و نزدیک گسل در قالب سه دسته ترکیب زلزله سکانسی که با توجه به ویرایش چهارم استاندارد 2800 مقیاس شده اند مورد ارزیابی قرار گرفته اند. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که درز آیین نامه مانع از برخورد قاب های مجاور به یکدیگر نگردیده و نیاز به بازنگری داشته ولی به نسبت قاب های در تماس که در اکثر موارد ضربه قاب ها به یکدیگر منجر به فروریزش سازه گردیده، حالت مناسب تری بوده و باعث کاهش خسارات می گردد. نیروی ضربه رفتار قاب های مجاور برخورد کننده را به نسبت رفتارهای مورد انتظار قاب ها در حالت بدون ضربه (قاب های جدا از هم) تغییر داده و پاسخ های متفاوتی را از خود نشان می دهند.

در این پژوهش چینه نگاری سکانسی سازند کژدمی به سن آلبین در دو برش چینه شناسی در یال شمالی تاقدیس خامی و یال جنوبی تاقدیس لار، در شمال شرقی گچساران مورد بررسی قرار گرفت. تعداد 10 ریزرخساره در این برش ها شناسایی شد که با توجه به رخساره ها و تغییرات عمودی آن ها، 2 سکانس رسوبی درجه سوم در سازند کژدمی شناسایی گردید. در برش یال شمالی خامی،TST سکانس های اول و دوم با رخساره های زیرمحیط های حوضه و رمپ بیرونی مشخص می شوند. HST سکانس اول با رخساره های زیرمحیط های حوضه، رمپ بیرونی، میانی و درونی و HST سکانس دوم از رخساره های رمپ بیرونی تشکیل شده است. در برش یال جنوبی لار، TST سکانس های اول و دوم از رخساره های زیرمحیط های حوضه و رمپ بیرونی و HST سکانس های اول و دوم از رخساره های رمپ بیرونی تشکیل شده اند. MFS در هر دو سکانس با وجود لامیناسیون ظریف، ارگانیسم های شناور مناطق عمیق مانند رادیولرها، فرامینیفرهای شناور و الیگوستژینیدها و نیز حضور فراوان آواری های ریزدانه و نیز تناوب با لایه های آهک مارنی و شیلی سازند کژدمی، قابل شناسایی است. مرز زیرین سکانس اول در هر دو برش بر مرز سازندهای داریان و کژدمی واقع شده است. وجود نودول های آهن در این مرز، نشانگر ناپیوستگی (مرز سکانسی نوع SB1) می باشد. مرز بالایی سکانس اول و مرزهای زیرین و بالایی سکانس دوم، با توجه به نبود شواهد خروج از آب، از نوع SB2 می باشند.

توالی های آلبین تا کامپانین (سازندهای کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام) در زاگرس با عنوان گروه بنگستان معرفی شده است. سازند کژدمی به سن آلبین در این حوضه به دلیل دارا بودن پتانسیل هیدروکربورزایی در اکثر میادین نفتی ایران از اهمیت خاصی برخوردار است. در این تحقیق مقاطع نازک خرده های حفاری و نیز نمودارهای چاه پیمایی چاه های شماره 20 و 21 میدان نفتی آزادگان در شمال فروافتادگی دزفول مورد مطالعه قرار گرفته است. شناسایی چهار رخساره کربناته مادستون، وکستون- پکستون بیوکلاستی، وکستون- پکستون حاوی الیگوستژنید و مادستون حاوی فرامنیفرهای پلاژیک به همراه دو رخساره آواری (ماسه سنگ و شیل) و انطباق آنها با تغییرات پرتوی گاما نشان می دهد که رسوبات سازند کژدمی در میدان نفتی آزادگان در یک رمپ کربناته و در سه زیرمحیط پهنه جزرومدی، لاگون و دریای باز نهشته شده است. آنالیز چینه نگاری سکانسی این رسوبات نیز نشان می دهد که سازند کژدمی در ناحیه مورد مطالعه از یک سکانس رسوبی تشکیل شده است. این سکانس رسوبی در بردارنده دسته رخساره های HST، TST و LST است. مرز زیرین این توالی ناپیوستگی فرسایشی و مرز بالایی آن از نوع تدریجی است. مقایسه منحنی تغییرات سطح آب دریا در ناحیه مورد مطالعه با منحنی های جهانی تقریبا با یکدیگر قابل انطباق هستند.

سازند الیکا در برش تاش به ضخامت 300 متر یکی از کامل‏ترین برش‏ها درزون البرز شرقی محسوب می‏شود. مطالعات پتروگرافی نمایانگر این است که رسوبات برش تاش را می‏توان به چندین گروه از میکروفاسیس های آهکی تقسیم کرد. این میکروفاسیس های آهکی در چهار زیر محیط رسوبی پهنه جزر و مدی، لاگون، سد یا بار و دریای باز تشکیل شده‏اند. فقدان ریف و رخساره های دوباره رسوب کرده نشان می دهد که پلاتفرم کربناته سازند الیکا از نوع فلات قاره همانند جنوب خلیج‏ فارس از نوع رمپ بوده است. مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی نشانگر چهار سکانس رسوبی رده سوم می باشد.